Polski sektor metalowo-maszynowy od ponad dwóch dekad stanowi jeden z fundamentalnych filarów krajowej gospodarki. Zbudowaliśmy silną pozycję w Europie, opierając się na solidności, unikalnym etosie pracy oraz niezwykłych zdolnościach adaptacyjnych naszych przedsiębiorstw. To jest kapitał, którego nie wolno nam zmarnować i który należy docenić.
Wiele rodzimych firm przeszło imponującą drogę od prostych podwykonawców do zaawansowanych technologicznie partnerów dla globalnych koncernów. Jednakże, patrząc realistycznie i odpowiedzialnie na otaczającą nas rzeczywistość, musimy dostrzec, że formuła, która gwarantowała nam sukces przez ostatnie lata, powoli wyczerpuje swój potencjał wzrostu. Nie stoimy nad przepaścią, ale z pewnością znajdujemy się na historycznym rozdrożu. Zmienia się bowiem wszystko: od otoczenia geopolitycznego, przez strukturę rynków globalnych, aż po mentalność ludzi wchodzących na rynek pracy.
Niniejsza analiza jest próbą odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób, szanując dorobek polskiego przemysłu i wykorzystując jego obecne atuty, dokonać niezbędnych korekt, aby sprostać wyzwaniom "Tu i Teraz"? Jak połączyć tradycyjną inżynierską precyzję z wymogami cyfrowej ery, rosnącymi aspiracjami przemysłu obronnego oraz nowym modelem konkurencji z Azją? Odpowiedzią wydaje się być nie tyle gwałtowna rewolucja i burzenie starego porządku, co mądra, przemyślana ewolucja w kierunku modelu, który łączy człowieka z technologią – podejścia, które w literaturze fachowej coraz częściej określamy mianem Przemysłu 5.0.
Pierwszym i być może najważniejszym czynnikiem zmieniającym reguły gry jest nowy kontekst geopolityczny. Przez lata polski przemysł zbrojeniowy oraz szeroka sieć współpracujących z nim podwykonawców cywilnych funkcjonowały w warunkach relatywnego spokoju, realizując stabilne, choć niezbyt imponujące wolumenowo zamówienia. Wiele firm w tym czasie wypracowało unikalne, niszowe kompetencje, które jednak rzadko miały okazję zostać przetestowane w dużej skali. Wydarzenia ostatnich kwartałów, w szczególności wojna na Ukrainie oraz idąca za nią zmiana doktryny bezpieczeństwa w Europie i USA, diametralnie zmieniły ten obraz. Europa zrozumiała, że musi posiadać własne zdolności obronne, a Polska, ze względu na swoje położenie, staje przed szansą i wyzwaniem stania się kluczowym ośrodkiem produkcyjnym i serwisowym dla wschodniej flanki NATO.
Jest to bez wątpienia potężny impuls rozwojowy dla branży. Fundusze na modernizację armii zostały uruchomione, a plany zakupowe są niezwykle ambitne. Jednakże w tym momencie zderzamy się z barierą wykonawczą. O ile polskie firmy posiadają potencjał technologiczny i coraz nowocześniejszy park maszynowy, o tyle wąskim gardłem staje się kapitał ludzki zdolny sprostać rygorystycznym normom wojskowym. Produkcja na rzecz obronności wymaga precyzji, powtarzalności i odpowiedzialności na poziomie znacznie wyższym niż w standardowej produkcji cywilnej. Nasze aspiracje do bycia liderem regionu są uzasadnione, ale aby stały się faktem, musimy udrożnić kanały kompetencyjne. Nie musimy budować przemysłu od zera, ale musimy go przeskalować, zapewniając dopływ kadr, które pozwolą realizować zamówienia nie w perspektywie lat, ale miesięcy. To szansa na prawdziwy renesans polskiej myśli technicznej, pod warunkiem, że sprawnie rozwiążemy kwestie kadrowe.
Planując przyszłość, musimy również zdobyć się na rzetelną i pozbawioną stereotypów ocenę naszej pozycji względem globalnych liderów, w szczególności Chin. Przez lata europejski biznes przywykł traktować produkty z Azji z pewnym dystansem, uznając je za tańszą, ale jakościowo gorszą alternatywę. Warto jednak z całą mocą podkreślić, że ten obraz jest już w dużej mierze nieaktualny i może prowadzić do błędnych decyzji strategicznych. Chiny konsekwentnie, od dekad, realizują strategię rozwoju technologicznego, przechodząc drogę od "montowni świata" do lidera innowacji.
-
Tomasz RUSIECKI
-
Sektorowa Rada ds. Kompetencji, Przemysł Metalowo-Maszynowy
-
M. +48 508 944 077
-
E. tomek@e-experteam.com
