Apel o Analizę Projektu Strategii KIS

Zwracamy się do z pilnym apelem o niezwłoczną analizę projektu Strategii Krajowej Inteligentnej Specjalizacji – KIS 2.0 oraz o czynny udział w trwających konsultacjach publicznych. Ministerstwo Rozwoju i Technologii opublikowało 20 sierpnia 2026 r. dokument założeń do nowej strategii wraz z siedmioma załącznikami opisującymi poszczególne obszary specjalizacji, zapraszając interesariuszy do zgłaszania uwag za pośrednictwem formularza konsultacyjnego dostępnego na stronie smart.gov.pl.

Konsultacje trwają wyłącznie do 10 września 2026 r. – czasu na reakcję branży pozostało bardzo mało.

Co się zmienia i dlaczego to ważne dla branży

Projekt KIS 2.0 zakłada radykalną redukcję liczby krajowych inteligentnych specjalizacji z dotychczasowych 13 do zaledwie 7 obszarów, przy jednoczesnym wprowadzeniu zasady "tough choices" – ograniczenia wsparcia publicznego i unijnego (FENG, a docelowo Plan Partnerstw Krajowych i Regionalnych oraz Europejski Fundusz Konkurencyjności o budżecie ok. 234 mld EUR) niemal wyłącznie do obszarów jednoznacznie wskazanych w strategii. Innymi słowy: obecność – lub brak obecności – danego sektora w treści KIS 2.0 będzie w praktyce decydować o jego dostępie do głównych strumieni finansowania badań, rozwoju i wdrożeń w perspektywie 2028–2034.

Przeprowadzona przez nas wstępna analiza dokumentu głównego oraz załączników do KIS 1-7 wskazuje, że w obecnym kształcie projekt w bardzo ograniczonym stopniu uwzględnia przetwórstwo tworzyw sztucznych jako sektor gospodarki, mimo że jest to jedna z największych gałęzi polskiego przemysłu przetwórczego pod względem liczby przedsiębiorstw, zatrudnienia i eksportu. Poniżej przedstawiamy kluczowe zagrożenia, które – naszym zdaniem – wymagają pilnej reakcji organizacji branżowych.

Kluczowe zagrożenia dla przyszłości branży zidentyfikowane w projekcie

• Tworzywa sztuczne obecne w projekcie wyłącznie jako segment "biodegradowalny". Jedyny podobszar odnoszący się wprost do tworzyw sztucznych – w załączniku KIS 6 (Zaawansowane materiały, surowce i recykling) – nosi nazwę „Biodegradowalne tworzywa i biopolimery” i obejmuje wyłącznie PLA, PHA, skrobię termoplastyczną, biokompozyty oraz opakowania kompostowalne. Przetwórstwo tworzyw konwencjonalnych i inżynieryjnych oraz wysokotemperaturowych (PP, PE, PVC, PET, ABS, PA, PC, PBT, PPS, PSU, PEEK i inne), stanowiące trzon polskiego przemysłu przetwórstwa tworzyw, nie zostało wymienione ani razu.
• Recykling tworzyw sztucznych nieobecny w części poświęconej gospodarce obiegu zamkniętego. Podobszar „Gospodarka obiegu zamkniętego i Urban Mining” w KIS 6 opisuje wyłącznie odzysk metali krytycznych (lit, kobalt, nikiel, metale ziem rzadkich, platynowce) – hydrometalurgię, pirometalurgię, elektroekstrakcję. W całym załączniku nie pada ani jedno słowo o recyklingu mechanicznym lub chemicznym tworzyw sztucznych, mimo że jest to jeden z największych strumieni odpadów w gospodarce.
• Brak odniesienia do kluczowych regulacji unijnych dotyczących branży. Rozdział poświęcony spójności z politykami UE wymienia z nazwy m.in. Critical Raw Materials Act i Battery Regulation jako uzasadnienie dla wsparcia recyklingu metali, natomiast nie wspomina o rozporządzeniu w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), które od 2030 r. wprowadza obowiązkowe poziomy recyklatu w opakowaniach z tworzyw, ani o znowelizowanym rozporządzeniu ELV nakładającym podobne wymogi na motoryzację. Bez wskazania tych regulacji trudno oczekiwać, że instrumenty wsparcia (PPKR, EFK) uwzględnią inwestycje dostosowawcze branży.
• Całkowity brak danych ilościowych o sektorze. W przeciwieństwie do innych obszarów opisanych w załącznikach (np. KIS 1 – biotechnologia medyczna, farmacja i medtech, czy KIS 6 – zaawansowane materiały), gdzie przedstawiono szczegółowe dane o zatrudnieniu, liczbie przedsiębiorstw, nakładach na B+R, eksporcie i inwestycjach VC, dla przetwórstwa tworzyw sztucznych nie podano żadnych analogicznych wskaźników. Bez takich danych sektor pozostaje praktycznie niewidoczny w uzasadnieniu strategicznym całego dokumentu.
• Niewidoczność materiałowa w obszarach powiązanych (mobilność, medycyna,  żywność/rolnictwo, bezpieczeństwo). Analiza pozostałych załączników pokazuje ten sam wzorzec: w KIS 4 (Mobilność) wśród materiałów do redukcji masy pojazdów wymienia się stopy metali i kompozyty nanostrukturalne, pomijając tworzywa inżynieryjne i kompozyty polimerowe. W KIS 1 (Biotechnologia medyczna, farmacja i MedTech) opisuje się liczne wyroby faktycznie wykonane z tworzyw sztucznych (cewniki, stenty, systemy jednorazowego użytku, opakowania farmaceutyczne, worki bioreaktorowe), nigdy jednak nie wskazując materiału ani technologii przetwórstwa jako elementu specjalizacji.
• Brak sektora chemicznego jako dostawcy surowców. Przemysł chemiczny – bezpośredni dostawca granulatów i polimerów bazowych dla przetwórstwa – pojawia się w KIS 6  jedynie raz, jako przykładowa grupa interesariuszy do zaproszenia na warsztaty konsultacyjne. Nie ma odrębnego podobszaru, danych ani kierunku działania dotyczącego chemii wielkotonażowej, petrochemii czy nawozów. Oznacza to ryzyko jednoczesnego pominięcia całego łańcucha wartości "surowiec chemiczny → przetwórstwo tworzyw".
• Brak wskazania kluczowych jednostek badawczych i firm zajmujących się przetwórstwem tworzyw sztucznych. Instytucje przypisane w KIS 6 do podobszaru „Biodegradowalne tworzywa i biopolimery" (Łukasiewicz-IIMPiB Toruń, Instytut Biopolimerów i Włókien Chemicznych Łódź, PŁ) mają profil wyłącznie bio-/włókienniczy — nie ma ośrodków zajmujących się konwencjonalnym przetwórstwem i recyklingiem tworzyw. W KIS 6 jak i pozostałych nie pojawia się z nazwy kluczowe firmy z branży przetwórstwa tworzyw, w przeciwieństwie do innych sektorów (KGHM, Polpharma, VIGO Photonics, Elemental Group). 
• Ryzyko trwałego wykluczenia z finansowania na lata 2028–2034. Zgodnie z zasadą "tough choices" przyjętą w metodyce KIS 2.0, obszary niewymienione wprost w strategii mają nikłe szanse na priorytetowy dostęp do PPKR i EFK. Jeśli branża nie zgłosi uwag na obecnym, wciąż otwartym etapie konsultacji, ryzykuje pozostanie poza głównym nurtem finansowania publicznego i unijnego na kolejną, siedmioletnią perspektywę finansową.

O co apelujemy

W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o pilne podjęcie następujących działań:

• dokonanie samodzielnej, pogłębionej analizy dokumentu założeń oraz wszystkich siedmiu załączników KIS 1–7 pod kątem interesów branży przetwórstwa tworzyw sztucznych i powiązanego łańcucha dostaw (w tym przemysłu chemicznego),
• skonsultowanie stanowiska z członkami organizacji oraz – w miarę możliwości – wypracowanie wspólnego, możliwie jednolitego głosu branży,
• przygotowanie i złożenie formalnych uwag za pośrednictwem formularza konsultacyjnego udostępnionego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, z konkretnymi propozycjami zmian w treści KIS 6 (m.in. rozszerzenie podobszaru "Biodegradowalne tworzywa i biopolimery" o przetwórstwo i recykling tworzyw konwencjonalnych oraz uzupełnienie części GOZ o odzysk tworzyw sztucznych) oraz w treści dokumentu głównego,
• weryfikacja załącznika „Lista kluczowych polskich podmiotów" https://smart.gov.pl/wp-content/uploads/2026/08/Lista-kluczowych-polskich-podmiotow.pdf pod kątem zamieszczenia kluczowych organizacji z sektora.
• zgłoszenie postulatu uwzględnienia danych ilościowych dla sektora (zatrudnienie, liczba przedsiębiorstw, wartość produkcji i eksportu, nakłady inwestycyjne) analogicznie do innych obszarów KIS,
• rozważenie zgłoszenia przedstawicieli branży do udziału w dalszych etapach procesu – warsztatach branżowych i konsultacjach międzyresortowych zapowiedzianych w dokumencie założeń, 

Materiały źródłowe i termin

Ogłoszenie o konsultacjach wraz z pełną listą dokumentów: smart.gov.pl – Konsultacje dotyczące aktualizacji KIS

Formularz do zgłaszania uwag: smart.gov.pl/konsultacje-mrit-kis

Nieprzekraczalny termin zgłaszania uwag: 10 września 2026 r.